WYKŁADOWCY » Janusz Deblessem

 

Wychował się w Studenckim Radiu „Żak” Politechniki Łódzkiej. Fascynacja reportażem radiowym rozpoczęła się od audycji Witolda Zadrowskiego, laureata Prix Italia (1966), pt. „Śmierć słonia”. Odkrywcze było spostrzeżenie, że można w ten sposób opowiadać o świecie, że rozmowa z drugim człowiekiem i towarzyszące jej nagrania dźwięków, układają się w całość, przekraczającą te nagrane słowa i to miejsce, uruchamiają wyobraźnię, że słuchając tego, każdy słuchacz może sobie opowiedzieć swoją historię! To się działo na obozie dla dziennikarzy studenckich. Na tym samym obozie zrobił swój pierwszy radiowy reportaż pt. „Dom na wyspie”.

Podczas kiedy inni realizowali tematy dyktowane kalendarzem, kolejnymi rocznicami, które trzeba uczcić, obejść, odnosili się do tematów z pierwszych szpalt gazet, chodził własnymi ścieżkami, wybierał tematy po swojemu. Paradoksalnie, czasami, ta własna droga zbiegała się z głównym nurtem. Nagrodzony na łódzkim Festiwalu Mediów (1991) reportaż pt. „Lepiej nie wiedzieć” o nosicielach wirusa HIV był głównym powodem zdobycia etatu w radiowej Trójce. Na wspomnianym festiwalu w kategorii filmu dokumentalnego nagrodę zdobywa Maciej Drygas, za swój niezwykły film „Usłyszcie mój krzyk”.

Gdzieś po drodze zostaje magistrem dziennikarstwa na Uniwersytecie Warszawskim.

Nagrodzony na festiwalu „Pro Arte Acustica- Macrophon’91” reportaż Janusza Deblessema „Na chwilę przed zjednoczeniem - Berlin’90”, opowiadający o mieście i kraju, wciąż podzielonym zburzonym już murem i o Polsce na progu nowej Europy, umocnił jego przekonanie, że to ma sens.

Uruchomił, za dyrekcji Pawła Zegarłowicza, „Ranking reportaży” w „Trójce”. Później, wspólnie z „Gazetą Wyborczą”, pod patronatem Małgorzaty Szejnert, blisko współpracując z Bożeną Dudko, wymyślił i zorganizował konkurs na Reportaż Roku – prasowy i radiowy – na łamach i na antenie. Wspólny pomysł, zaprezentowany w Berlinie na festiwalu Prix Europa w kategorii Market Place of Ideas uzyskał w 1997 roku wyróżnienie. W owym czasie reportaż w Trójce i w Gazecie kwitł. W radiu to wszystko było robione przez nieformalną „Pracownię Reportażu Programu III” – konkretnie dwie osoby, bohatera biogramu i Joannę Łatkę. Na antenę trafiały głównie audycje z rozgłośni regionalnych Polskiego Radia, co miało szczególne znaczenie dla wsparcia gatunku. Niedługo po tym sukcesie okazało się, że nie ma pieniędzy na reportaż w Trójce.

W tych (mniej więcej) okolicznościach pojawia się na drodze bohatera biogramu trzecia laureatka Prix Italia(1981), Janina Jankowska, autorka „Polskiego Sierpnia”, radiowego dokumentu ukazującego powstanie „Solidarności”. W 1992 roku (może rok później) na festiwalu Prix Futura w Berlinie (który w 1997 roku zmieni nazwę na Prix Europa) Janusz Deblessem przedstawia audycję pt. „Słowo”, w reżyserii Sławomira Olejniczaka. To autorska próba rozliczenia się ze słowem „solidarność”. Co ono znaczy „dziś”, po karnawale „Solidarności”, po stanie wojennym, po wyborach 1989 roku? Dyskusja bohatera biogramu z autorką „Polskiego Sierpnia” na ten temat, zapoczątkowana w ekspresie „Berolina”, trwa do dziś i ciągle zmienia swoje odcienie – od kompletnego odrzucenia na początku, po próbę zrozumienia na końcu. Po drodze Janina Jankowska powołała do życia w Polskim Radiu „Studio Reportażu i Dokumentu”. To się stało w 1998 roku.

Janusz Deblessem zaczyna pracę w Studiu Reportażu i Dokumentu.

Niebagatelne było wyzwanie zorganizowania w Warszawie, w 1998 roku IFC – International Feature Conference. To międzynarodowe spotkania dokumentalistów radiowych, powołane do życia przez kolejnego laureata Prix Italia (1973), tym razem z Niemiec, Petera Leonharda Brauna („Dzwony w Europie”). Warsztatowe spotkania co roku odbywają się w innym kraju, a zasięg mają światowy. Zaprzęgnięcie do tego przedsięwzięcia machiny Polskiego Radia, w dobie rewolucji komunikacyjnej, sprostanie „europejskim” standardom pod każdym względem było trudne. Janusz Deblessem pracował przy organizacji IFC.

Przez parę lat prowadził magazyn reportażowy w Programie III i I Polskiego Radia, kilkakrotnie prowadził finały konkursu na reportaż „POLSKA I ŚWIAT”. Przyczynił się do wydania przez Polskie Radio kilku płyt z reportażami.

W latach 2011-2013 pracował w „Radiu dla Ciebie”, mazowieckiej rozgłośni regionalnej Polskiego Radia. Powołał tam do życia „Akademię Reportażu” – projekt szkoleniowy, skierowany do wszystkich – od gimnazjalistów, po emerytów. Tam pojawiali się goście – autorzy reportaży z różnych mediów, sporo reportaży z rozgłośni regionalnych oraz audycje „szkoleniowe”, dotyczące spraw mieszkańców Mazowsza, tworzone przez uczestników projektu. Słuchali autorzy, ich rodziny, znajomi, często wcześniej nie wiedzący o istnieniu takiej stacji.

W 2014 roku Janusz Deblessem był opiekunem artystycznym pracy, powstającej w ramach Funduszu Stypendialnego im. Jacka Stwory dla młodych twórców radiowych (na prośbę autora). Audycja Bartosza Panka pt. „Chcę więcej” w tym samym roku otrzymała nagrodę Prix Italia.

Ponadto Janusz Deblessem od 1986 roku prowadzi na Trójkowej antenie autorską audycję „Gitarą i piórem”. Polska piosenka autorska, to jest główny obszar zainteresowań autora. Ukazały się cztery składankowe płyty, firmowane tytułem audycji. W latach 1994-1996 w Programie 1. TVP ukazywał się (pod redakcją JD) program pt. „Kraina Łagodności”, którego emanacją były koncerty piosenki poetyckiej, pod tym samym tytułem, na Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu, emitowane przez TVP. Co roku w Karpaczu (wcześniej w Borowicach) można wziąć udział w festiwalu „Gitarą i piórem”, od kilku lat powstającym w ścisłej kooperacji z audycją „GiP”.

Od 2014 roku Janusz Deblessem prowadzi zajęcia w Laboratorium Reportażu na Uniwersytecie Warszawskim. Zachęca adeptów dziennikarstwa do poznania smaku przygody z reportażem radiowym.

Inne audycje, warte posłuchania:

Cicha fala”

Patriotyzm po białorusku”

Pociąg do Kilara”

Paszport Księstwa Marzeń”

Skazany na duchowość”